Extreem weer verandert het werk van brandweerlieden merkbaar, blijkt uit een grootschalige enquête in Duitsland. De DGUV Akademie peilde in opdracht van de Hanseatische Feuerwehr-Unfallkasse Nord (HFUK Nord) tussen maart en juni 2025 landelijk onder 1.735 brandweerlieden, overwegend leidinggevenden bij vrijwillige korpsen, hoe klimaatverandering hun inzetten en veiligheid raakt. Bijna de helft van de respondenten meldt nu al een duidelijke extra belasting door extreme weersituaties zoals hitte, overstromingen en vegetatiebranden. De resultaten zijn verwerkt in de studie ‘Einsatzrealität im Klimawandel’, die in juni 2026 verscheen in de Zeitschrift für Arbeitswissenschaft.
Langere inzetten, meer personeel nodig
De cijfers uit de enquête zijn eenduidig over de verwachte richting. Maar liefst 85 procent van de ondervraagde brandweerlieden verwacht dat klimaatgerelateerde extreme-weerinzetten de komende jaren verder toenemen. Ongeveer 75 procent ziet daarbij een hogere tijdsbelasting en een grotere behoefte aan personeel, terwijl circa 73 procent een groeiende noodzaak signaleert voor aangepaste technische uitrusting. Vooral langdurige, zware inzetten bij bijvoorbeeld overstromingen of grote vegetatiebranden vragen meer coördinatie tussen eenheden en verhogen tegelijk de psychische belasting van de betrokken brandweerlieden. Volgens Haufe Arbeitsschutz nemen ook de ongevallen tijdens klimaatgerelateerde inzetten toe, al wordt daarvoor geen exact cijfer genoemd.
Aanpassing van uitrusting en opleiding
Hitte, zware persoonlijke beschermingsuitrusting en langer durende inzetten brengen brandweerlieden volgens de onderzoekers steeds vaker aan hun grenzen. Christian Heinz, directeur van HFUK Nord, benadrukt dat het daarom belangrijk is gevaren vroegtijdig te herkennen. Zijn collega Jens-Oliver Mohr, verantwoordelijk voor gezondheidspreventie bij HFUK Nord, wijst op de noodzaak de persoonlijke beschermingsmiddelen aan te passen aan de hittebelasting. Concreet gaat het om lichtere, aan hitte aangepaste beschermingskleding voor vegetatiebrandbestrijding en technische hulpverlening, aanvulling van personeel en gemoderniseerde opleiding. Daarnaast wordt gewezen op het belang van goede verzorging ter plaatse: voldoende drinken en eten, beschutte rustruimten en werkende aflossingsconcepten, zodat ploegen op tijd kunnen worden afgewisseld. Unfallkassen en gemeenten wordt aangeraden de preventie rond deze inzetten systematisch te verbeteren.
Context
Internationaal wijzen onderzoekers al langer op een vergelijkbaar patroon bij hulpdiensten. Volgens de Lancet Countdown rapporteerde 72 procent van de landen wereldwijd een toename van menselijke blootstelling aan natuurbranden, terwijl het aantal woningen in door bos en bebouwing gemengde gebieden in de Verenigde Staten tussen 2000 en 2016 met ongeveer 62 procent groeide, van 30,8 naar 50 miljoen. Een overzichtsartikel in The Lancet Regional Health – Americas (2023) haalt een studie aan die schat dat brandweerlieden met lange brandseizoenen over 25 jaar een 43 procent hoger risico op longkanker en 30 procent hoger risico op hart- en vaatziekten lopen. Daarnaast noemen de auteurs werkdagen van 8 tot 13 uur in zware beschermingsuitrusting als factor bij hittestress. Die bevindingen sluiten aan bij wat de Duitse brandweerlieden zelf melden: extremer weer maakt inzetten langer, zwaarder en risicovoller.
Bron: Neue Herausforderungen für Feuerwehrkräfte durch Extremwetter, 28 oktober 2026
Aanvullend onderzocht: Vegetationsbrände: Hitze und lange Einsätze belasten Feuerwehrleute (DGUV), Face-to-face with scorching wildfire (The Lancet Regional Health – Americas, 2023)
