PFAS-afbraakstof TFA alom aangetroffen in bloed Europeanen
Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam, Nederland, troffen de ultrakorte PFAS-verbinding trifluorazijnzuur (TFA) aan in het bloed van alle 110 deelnemers aan een verkennende Europese biomonitoringstudie. De mediane TFA-concentratie lag 4,6 keer hoger dan de gecombineerde mediane concentratie van vier veelbestudeerde langketen-PFAS. De VU maakte de resultaten op 1 oktober 2026 bekend. Ze vestigen de aandacht op een stof waarnaar bij mensen tot nu toe weinig onderzoek is gedaan.
Wat vond het onderzoek?
Voor de studie werden bloedmonsters en vragenlijstgegevens verzameld van 110 vrijwilligers uit negen Europese landen. Toxicologe Marjorie van Duursen en epidemiologe Virissa Lenters van de VU interpreteerden de geanonimiseerde data in opdracht van de Greens/EFA-fractie in het Europees Parlement; zij waren niet betrokken bij de opzet van de studie, de bloedafname of de laboratoriumanalyses. Naast TFA werden ook PFOS, PFOA, PFHxS en PFNA gemeten, de vier stoffen die de Europese voedselautoriteit EFSA gebruikt in haar risicobeoordeling. Bij 27 van de 110 deelnemers, ongeveer een kwart, overschreed de gecombineerde concentratie van die vier stoffen de referentiewaarde van EFSA. Volgens de onderzoekers lagen de aangetroffen TFA-niveaus hoger dan in eerdere humane studies, al bestaat wereldwijd nog maar weinig vergelijkend onderzoek naar TFA in bloed. Een duidelijk verschil in TFA-niveaus tussen mannen en vrouwen werd niet gevonden. De onderzoekers benadrukken dat de steekproef niet representatief is voor de Europese bevolking en te klein is voor betrouwbare vergelijkingen tussen landen; de resultaten mogen dan ook niet zomaar worden doorgetrokken naar alle Europeanen.
Wat is TFA en waarom is het zorgwekkend?
TFA is een afbraakproduct van bepaalde PFAS en andere fluorhoudende stoffen, waaronder sommige koelmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen. De stof kan in water en planten terechtkomen en zo in drinkwater en voedsel; mensen kunnen TFA ook via de lucht inademen. “We weten nog relatief weinig over de gezondheidseffecten van TFA”, zegt Van Duursen. “Ultrakorte PFAS zoals TFA zijn een soort blinde vlek gebleven.” Volgens de onderzoekers laten dierstudies effecten zien op de lever, de schildklier, de vruchtbaarheid en de ontwikkeling; de gezondheidseffecten bij mensen zijn nog slecht begrepen. Ze roepen op tot meer onderzoek naar bronnen, blootstelling en gezondheidseffecten, en pleiten voor snelle vermindering van emissies en blootstelling aan TFA en aan stoffen die in TFA kunnen afbreken.
Context
Het Comité voor Risicobeoordeling (RAC) van het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) adviseerde op 5 juni 2026 om TFA in te delen als reprotoxisch in categorie 1B, met de gevarenaanduidingen dat de stof het ongeboren kind kan schaden en wordt verdacht van schade aan de vruchtbaarheid; over die indeling moet de Europese Commissie nog besluiten. Welke gevolgen deze indeling heeft voor de geplande EU-brede beperking van PFAS onder de REACH-verordening, was volgens de Europese ventilatie- en koelbranchevereniging Eurovent toen nog onduidelijk. Volgens de VU-onderzoekers hebben Europese autoriteiten daarnaast de aanvaardbare dagelijkse inname van TFA verlaagd.
Bron: PFAS : des niveaux élevés de TFA détectés dans le sang de volontaires européens, 6 oktober 2026
Aanvullend onderzocht: VU Amsterdam, “Little-studied PFAS TFA widely detected in blood of European participants”, Eurovent, “ECHA classifies TFA as highly hazardous”
