In de aanloop naar de Europese Week voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (19-24 oktober 2026) heeft de Noorse arbeidsinspectie Arbeidstilsynet drie veelvoorkomende misverstanden over het psychosociale arbeidsmilieu op een rij gezet. Sinds 1 januari 2026 zijn de Noorse regels op dit vlak explicieter: het psychosociale arbeidsmilieu moet nu uitdrukkelijk onderdeel zijn van het reguliere arbeidsmilieuwerk van bedrijven in Noorwegen. Volgens Arbeidstilsynet pakken veel werkplekken dit goed op, maar gaat het bij andere mis bij de vraag wat precies moet worden onderzocht, welke maatregelen nodig zijn en wie daarbij betrokken moet worden.
Misverstand 1: het zit in het hoofd van de werknemer
Een veelgehoorde aanname is dat problemen met het psychosociale arbeidsmilieu vooral persoonlijk van aard zijn. Arbeidstilsynet, bij monde van directeur Ingvill Kvernmo, wijst dat van de hand: ervaringen van werknemers zijn reëel, maar komen doorgaans voort uit de manier waarop het werk zelf is georganiseerd, gepland en uitgevoerd. “Als we willen slagen met het psychosociale arbeidsmilieu, moeten we begrijpen wat er in het werk belasting veroorzaakt,” zegt zij. Meldt een werknemer dat de taken niet binnen de werktijd af te krijgen zijn, dan kan directe ontlasting nodig zijn, maar moet de werkgever ook kijken naar onderliggende oorzaken zoals werkdruk, personeelsbezetting en onduidelijke prioriteiten. Een individuele melding kan volgens Kvernmo wijzen op een breder probleem: “Wie aan de bel trekt, kan de eerste zijn die de werkgever attent maakt op een probleem dat voor meerdere mensen geldt.”
Misverstand 2: werknemers moeten weerbaarder worden
Een tweede misverstand is dat een goed psychosociaal arbeidsmilieu vooral draait om het trainen van weerbaarheid bij werknemers. Coping-cursussen en stressmanagement kunnen nuttig zijn, maar wanneer de belasting voortkomt uit het werk zelf, moet de werkgever volgens Arbeidstilsynet de arbeidsomstandigheden aanpassen. Een voorbeeld is het verpleeghuis: personeel dat te maken krijgt met agressieve of kwetsbare bewoners heeft ondersteuning nodig, voldoende collega’s en tijd om te herstellen. De werkgever moet zorgen dat het werk zelf verantwoord is, niet werknemers zo weerbaar maken dat zij elke belasting kunnen verdragen.
Misverstand 3: alleen de leidinggevende kan het oplossen
Het derde misverstand is dat verantwoordelijkheid voor het psychosociale arbeidsmilieu uitsluitend bij de leidinggevende ligt. De werkgever draagt weliswaar de hoofdverantwoordelijkheid, maar preventief werk moet volgens Arbeidstilsynet samen met werknemers, veiligheidsvertegenwoordigers (verneombud) en vakbondsvertegenwoordigers worden opgepakt. Werknemers hebben daarbij ook een eigen plicht tot medewerking. “Goede participatie betekent niet dat de leidinggevende de verantwoordelijkheid uit handen geeft,” aldus Kvernmo. Het gaat erom de kennis van werknemers te benutten om tot betere beslissingen te komen.
Context
Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) lanceerde in 2026 de Healthy Workplaces-campagne 2026-2028, “Together for mental health at work”. Volgens EU-OSHA meldt 45 procent van de werknemers in de EU risico’s voor hun mentale welzijn op het werk, en ervaart 29 procent stress, angst of depressie die door het werk wordt veroorzaakt of verergerd. De campagne signaleert dat werkgevers vaak aarzelen om psychosociale risico’s aan te pakken, mede door een gebrek aan kennis of middelen.
Het Noorse voorbeeld laat zien hoe nationale regelgeving de bredere Europese aandacht voor psychosociale risico’s vertaalt naar concreet toezicht op de werkvloer. Voor EHS-professionals wereldwijd biedt de driedeling van Arbeidstilsynet – organisatie in plaats van individu, aanpassing van het werk in plaats van uitsluitend weerbaarheidstraining, en gedeelde verantwoordelijkheid in plaats van alleen management – een praktisch toetskader dat ook buiten Noorwegen en de EU bruikbaar is.
Bron: Er det de ansatte som må tåle mer eller jobben som må endres? Tre misforståelser om psykososialt arbeidsmiljø, 19 oktober 2026
Aanvullend onderzocht: EU-OSHA, Healthy Workplaces Campaign 2026-2028 (“Together for mental health at work”), persbericht.
