Kleine, net opgerichte bedrijven hebben moeite om veiligheid structureel in te bedden. Dat blijkt uit onderzoek van het Institute for Work & Health (IWH) in Ontario, Canada, waarvoor wetenschapper Basak Yanar 26 ondernemers interviewde over hoe zij in de praktijk met gezondheid en veiligheid omgaan. De conclusie: bij startende bedrijven is veiligheid vaak een bijzaak totdat er een directe aanleiding is.
Pas serieus na een aanleiding
Yanar, verbonden aan het IWH en de Dalla Lana School of Public Health van de Universiteit van Toronto, putte voor haar interviews uit 140 respondenten van een bredere enquête onder 351 bedrijven, geleid door collega-onderzoeker Linda Robson. Daaruit bleek dat ongeveer 41 procent van de bedrijven geen enkel beheersysteem voor gezondheid en veiligheid op het werk had opgezet, en dat bijna 40 procent weinig of niets wist over de hiërarchie van beheersmaatregelen, de basisvolgorde waarin risico’s het best worden aangepakt.
Uit de diepte-interviews kwam naar voren dat veiligheid doorgaans pas aandacht krijgt na een concrete aanleiding: het aannemen van de eerste werknemer, een klant die om bewijs van verzekering vraagt, of een bijna-ongeval. Zolang die aanleiding ontbreekt, blijft veiligheid onderbelicht naast de dagelijkse strijd om het bedrijf draaiend te houden.
Persoonlijke ervaring telt zwaarder dan regelgeving
Volgens Yanar wordt de veiligheidsaanpak van een startend bedrijf sterker bepaald door de persoon van de ondernemer en diens netwerk dan door wet- en regelgeving. “A lot of new businesses are very relationally oriented,” aldus Yanar. Ondernemers met eerdere ervaring in een risicovolle sector brachten vaak ingesleten veiligheidsgewoonten mee. Een winkelier die eerder in de mijnbouw werkte, herinnerde zich: “We had a health and safety meeting like every day.” Voor veiligheidsinformatie vertrouwen ondernemers vooral op informele netwerken. Volgens Yanar duidt dat op onbekendheid met en gebrekkige toegang tot formele bronnen, niet op een voorkeur voor slechte adviezen.
Arbeidsrelaties zijn bij startende bedrijven bovendien vaak vaag: contractanten, familie, vrijwilligers en medewerkers lopen door elkaar, waardoor onduidelijk blijft wie verantwoordelijk is voor veiligheid. Ook psychische druk speelt een rol; van de 26 geïnterviewden zocht slechts één professionele steun voor zakelijke stress. Een autowasserij-eigenaar citeerde de raad van zijn mentor: “Just embrace the suck.”
Jaarlijks ontstaan in Canada ongeveer 100.000 nieuwe bedrijven met minstens één werknemer. Juist deze groep loopt een verhoogd risico op letsel, ziekte en dodelijke ongevallen, terwijl de sector nauwelijks is onderzocht. Yanar beveelt aan veiligheidsinformatie al bij de bedrijfsregistratie toegankelijk te maken in plaats van pas na de eerste aanname, en de registratie bij de WSIB en de koppeling met een veiligheidsorganisatie te vervroegen. De WSIB, de arbeidsongevallenverzekeraar van Ontario, heeft de registratietijd voor nieuwe bedrijven inmiddels teruggebracht van 10 dagen naar 10 minuten.
Context
Het patroon dat Yanar in Canada signaleert, is niet uniek voor Noord-Amerika. Onderzoek van EU-OSHA onder 162 micro- en kleine bedrijven in negen Europese landen, niet specifiek startende bedrijven, vond vergelijkbare knelpunten: een reactieve houding die pas in actie komt nadat er iets is misgegaan, vertrouwen op “gezond verstand” als veiligheidsmaatregel, en onderschatting van gezondheidsrisico’s ten opzichte van directe veiligheidsrisico’s. Ook dat onderzoek wees erop dat de nationale regelgeving en de sociaaleconomische context meebepalen hoe kleine bedrijven met veiligheid omgaan. Samen onderstrepen beide studies dat ondersteuning het meest effect heeft als die kleine ondernemers vroeg en laagdrempelig bereikt.
Bron: New business owners often treat safety as an afterthought, study finds, 28 oktober 2026
Aanvullend onderzocht: EU-OSHA-rapport “Safety and health in micro and small enterprises in the EU: the view from the workplace”
