Werknemers die zowel veel tijdsdruk als hoge emotionele eisen op het werk ervaren, lopen een meer dan verdubbeld risico op depressieve klachten vergeleken met werknemers die deze combinatie niet ervaren. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Nationale Forskningscenter for Arbejdsmiljø (NFA), het nationale onderzoekscentrum voor arbeidsomstandigheden in Denemarken, gepubliceerd op 9 oktober 2026. Opvallend is dat de twee risicofactoren elkaars effect lijken te versterken, in plaats van elkaar simpelweg op te tellen.
Wat ontdekten de onderzoekers?
De onderzoekers analyseerden gegevens van meer dan 18.000 Deense werknemers die tussen 2012 en 2018 deelnamen aan de landelijke vragenlijst Arbejdsmiljø og Helbred (Arbeidsmilieu en Gezondheid). Ze koppelden de werkomstandigheden bij de start aan depressieve symptomen twee jaar later, gemeten met een gestandaardiseerde vragenlijst. Deelnemers die bij de start al depressieve symptomen hadden, werden uitgesloten, zodat het onderzoek zich richt op nieuw ontstane klachten. Er werd gecorrigeerd voor geslacht, leeftijd, opleiding en beroepsgroep.
Werknemers die zowel veel werk en tijdsdruk als hoge emotionele eisen rapporteerden, hadden meer dan twee keer zoveel risico op het ontwikkelen van depressieve klachten. Ook de combinaties van hoge fysieke eisen met hoge emotionele eisen, en van fysieke eisen met tijdsdruk, gingen volgens NFA gepaard met een meer dan verdubbeld risico. De combinatie van tijdsdruk en emotionele eisen hing echter het sterkst samen met depressieve klachten.
Eisen versterken elkaar
Volgens de eerste auteur zou je bij een eenvoudige optelling van de twee risicofactoren een verdubbeling van het risico verwachten. Het gevonden risico ligt echter hoger wanneer beide eisen tegelijk aanwezig zijn. Er lijkt dus sprake van een versterkend effect, geen optelsom. De onderzoekers benadrukken dat het om een statistisch verband gaat: het onderzoek toont een verhoogd risico, geen bewijs dat tijdsdruk en emotionele belasting depressie rechtstreeks veroorzaken. Ook wijzen ze op beperkingen: de gegevens zijn door de deelnemers zelf gerapporteerd en het gaat om depressieve symptomen, niet om klinische diagnoses.
Wat kunnen werkgevers doen?
Hoge emotionele eisen komen vooral voor in de zorg- en welzijnssector, het onderwijs en de gezondheidszorg: sectoren waarin persoonlijk contact met patiënten, cliënten of leerlingen moeilijk te vermijden is. De onderzoekers adviseren werkgevers daarom vooral te kijken naar de andere kant van de vergelijking: hebben medewerkers te veel taken of te weinig tijd om het werk goed te doen, en is dat aan te passen? Volgens hen kan het helpen om te voorkomen dat werknemers meerdere zware eisen tegelijk ervaren.
Context
Dat psychosociale belasting op de werkvloer een breed Europees probleem is, blijkt ook uit cijfers van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA). Volgens de OSH Pulse-enquête van 2025 ervaart 29 procent van de werknemers in de EU stress, depressie of angst die met het werk samenhangt. Meer dan 40 procent van de ondervraagden meldt ernstige tijdsdruk, en ongeveer een op de drie heeft het gevoel dat de eigen inspanningen niet worden opgemerkt. Tijdsdruk is daarmee ook op Europese schaal een veelvoorkomende psychosociale risicofactor.
Voor werkgevers en preventiedeskundigen onderstrepen de Deense bevindingen dat het zinvol kan zijn om psychosociale risico’s niet los van elkaar te beoordelen. Wie in een risico-inventarisatie alleen naar afzonderlijke factoren kijkt, kan de combinatie van werkdruk, emotionele belasting en fysieke eisen over het hoofd zien.
Bron: Tidspres kombineret med høje følelsesmæssige krav på arbejdet får risiko for depression til at stige, 9 oktober 2026
Aanvullend onderzocht: EU-OSHA, OSH Pulse 2025
