Arbeidsongevallen nemen sterker af bij bedrijven die nieuwe preventiemaatregelen invoeren, blijkt uit een analyse van het Franse statistiekbureau Dares (Direction de l’animation de la recherche, des études et des statistiques), onderdeel van het Franse ministerie van Arbeid. Opvallend is dat vooral kleine bedrijven profiteren, en dat persoonlijke beschermingsmiddelen — in de preventiehiërarchie juist de laagste trede — samenhangen met de grootste daling van het aantal ongevallen. De bevindingen zijn relevant buiten Frankrijk: dezelfde preventiehiërarchie, waarin bronmaatregelen voorrang krijgen boven beschermingsmiddelen, ligt ook ten grondslag aan EU-arbeidsveiligheidsrichtlijnen.
Kleinere bedrijven boeken de grootste winst
Volgens Dares is de terugval in sinistraliteit, het aantal arbeidsongevallen gemeten over een bepaalde periode, het duidelijkst zichtbaar bij kleine vestigingen. Dat is relevant omdat uit eerder Dares-onderzoek naar preventiegedrag van werkgevers al bleek dat kleinere bedrijven doorgaans minder snel preventiemaatregelen nemen dan grote organisaties. Wanneer zij dat alsnog doen, lijkt het effect op de ongevallencijfers verhoudingsgewijs groter dan bij bedrijven waar preventiebeleid al verder ontwikkeld was.
Beschermingsmiddelen, risico-evaluatie en inspraak
De sterkste samenhang met een daling van het aantal ongevallen wordt gevonden bij de invoering van nieuwe persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM, in Frankrijk aangeduid als EPI, équipements de protection individuelle). Dat is opmerkelijk, omdat PBM in de internationale preventiehiërarchie worden gezien als laatste verdedigingslinie — pas in te zetten nadat risico’s aan de bron zijn aangepakt. Toch gaat de aanschaf van nieuwe PBM in de Dares-cijfers samen met de grootste verbetering, mogelijk omdat PBM relatief snel en zichtbaar in te voeren zijn, terwijl structurele aanpassingen aan werkprocessen meer tijd en investering vergen voordat het effect in de ongevallencijfers terug te zien is.
Daarnaast noemt Dares drie andere factoren die bijdragen aan minder ongevallen: maatregelen tegen stress en werkonbehagen, een bijgewerkt DUERP (document unique d’évaluation des risques professionnels, het document waarin Franse werkgevers wettelijk verplicht zijn alle beroepsrisico’s in kaart te brengen en actueel te houden) en de aanwezigheid van personeelsvertegenwoordiging. Die laatste twee factoren kwamen ook naar voren in eerder Dares-onderzoek: bedrijven met een personeelsvertegenwoordiging voeren vaker preventiemaatregelen door, terwijl een groot deel van de bedrijven zijn DUERP niet regelmatig bijwerkt, ondanks de wettelijke verplichting.
Context
De bevindingen van Dares passen in een voorzichtig dalende trend in de officiële Franse ongevallenstatistiek. Volgens cijfers van Dares zelf registreerde Frankrijk in 2023 zo’n 668.510 arbeidsongevallen met minstens één dag werkverzuim, een daling van ongeveer 2 procent ten opzichte van 2022 (circa 679.000 gevallen). De cijfers schommelden de jaren daarvoor sterk: een daling van 18 procent in coronajaar 2020, gevolgd door een stijging van 11 procent in 2021 en een nieuwe daling van 6 procent in 2022. De sectoren gezondheidszorg en welzijn, handel en autoherstel, en de bouw blijven daarbij het zwaarst getroffen. Dares wijst er zelf op dat wijzigingen in de telmethode en gegevensbronnen vergelijkingen tussen jaren lastiger maken, wat onderstreept hoe waardevol onderzoek is dat niet alleen de cijfers volgt, maar ook verklaart welke preventiemaatregelen daadwerkelijk samenhangen met minder ongevallen.
Bron: La sinistralité recule là où la prévention progresse, 1 oktober 2026
Aanvullend onderzocht: Axia Consultants over Dares-onderzoek naar preventiegedrag van werkgevers, UNCCAS over dezelfde Dares-studie en TPE Actu over de officiële Dares-ongevallencijfers 2023
