De Italiaanse arbeidsongevallenverzekeraar INAIL heeft, samen met de Italiaanse regio’s, een bijgewerkte versie uitgebracht van de “Catalogo delle principali occasioni di esposizione professionale e non professionale ad amianto”: een naslagwerk over de belangrijkste situaties waarin mensen in Italië aan asbestvezels zijn blootgesteld, zowel op het werk als daarbuiten. Het is opgesteld door de onderzoeksafdeling Dimeila van INAIL, samen met het netwerk van regionale operationele centra (Cor) van het nationale mesothelioomregister ReNaM (Registro nazionale dei mesoteliomi), dat de incidentie van mesothelioom in heel Italië volgt.
Bijgewerkte catalogus en vragenlijst
De catalogus werkt de lijst met blootstellingssituaties bij en herziet de vragenlijst die de Cor-centra gebruiken om patiënten met mesothelioom, of hun familieleden, te ondervragen over de manier waarop zij aan asbest zijn blootgesteld. Die reconstructie van de blootstellingsgeschiedenis is cruciaal voor epidemiologisch onderzoek en gerichte preventie. Italië verbood asbest in 1992, maar door de lange latentietijd van mesothelioom, soms enkele decennia tussen blootstelling en diagnose, duiken er nog altijd nieuwe gevallen op die teruggaan op blootstelling van ver voor het verbod.
Meer aandacht voor minder zichtbare blootstelling
Een belangrijke aanleiding voor de herziening is dat blootstellingsbronnen, vooral bij vrouwen, vaak minder voor de hand liggend zijn en niet altijd te herleiden zijn tot traditionele industriële omgevingen zoals fabrieken of scheepswerven. De vernieuwde vragenlijst besteedt daarom, naast de werkgeschiedenis, ook aandacht aan woongeschiedenis, familieomstandigheden, leefomgeving en levensstijl. Volgens INAIL zal het aandeel mesotheliomen dat wordt toegeschreven aan blootstelling in weinig bekende economische sectoren naar verwachting toenemen. De catalogus is bedoeld voor consultants en andere deskundigen, werkgevers, zorgverleners en werknemers, en valt bij INAIL onder de thema’s preventie en veiligheid en onderzoek en technologische innovatie.
Context
De onderstaande gegevens over gezondheid en regelgeving komen niet uit het INAIL-bericht, maar uit aanvullende bronnen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beschouwt alle zes hoofdvormen van asbest, waaronder chrysotiel, als kankerverwekkend voor de mens; blootstelling veroorzaakt onder meer mesothelioom en kanker van long, strottenhoofd en eierstokken, en daarnaast chronische longaandoeningen zoals asbestose. Volgens de WHO sterven wereldwijd jaarlijks meer dan 200.000 mensen aan asbestgerelateerde ziekten die zijn opgelopen door blootstelling op het werk, becijferd in de gezamenlijke WHO/ILO-schattingen over de periode 2000-2016 (peiljaar 2016). Binnen de Europese Unie is de regelgeving aangescherpt: Richtlijn (EU) 2023/2668 van 22 november 2023, die Richtlijn 2009/148/EG over de bescherming van werknemers tegen asbest wijzigt, verlaagt de grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling aan asbestvezels. Voor lezers buiten Italië laat het Italiaanse voorbeeld zien dat een asbestverbod de gezondheidsgevolgen niet meteen beëindigt: door de lange latentietijd blijft het reconstrueren van blootstelling, ook buiten de traditionele industrie, decennia later nodig voor onderzoek en preventie.
Bron: Amianto, un nuovo catalogo delle occasioni di esposizione per rafforzare la prevenzione, 16-10-2026
Aanvullend onderzocht: Asbestos: elimination of asbestos-related diseases (WHO); Richtlijn (EU) 2023/2668
