Een vernieuwde datavisualisatietool van het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) laat een tweeledig beeld zien: werknemers worden minder vaak betrokken bij de aanpak van psychosociale risico’s, terwijl digitalisering juist steeds vaker onderwerp van overleg wordt op de werkvloer. De tool legt drie edities van de European Survey of Enterprises on New and Emerging Risks (ESENER) – uit 2014, 2019 en 2024 – naast elkaar.
Minder inspraak bij psychosociale risico’s
Het aandeel werkplekken waar werknemers betrokken zijn bij het ontwerpen van maatregelen tegen psychosociale risico’s daalde van 61 procent in 2019 naar 55 procent in 2024. Ook het aantal bezoeken van arbeidsinspecties vertoont volgens EU-OSHA een neerwaartse trend. Tegelijk zegt een kwart van de ondervraagde organisaties psychosociale risico’s niet als een aandachtspunt te herkennen, en vindt 21 procent van de bedrijven die deze risico’s wel signaleren ze moeilijker te beheersen dan andere arbeidsrisico’s. In de Noordse landen ervaren bedrijven die psychosociale risico’s signaleren dat vaker als lastig beheersbaar: in Zweden 38 procent en in Denemarken 37 procent, tegen 21 procent Europees gemiddeld.
Digitalisering steeds vaker op de agenda
Waar werknemersinspraak bij psychosociale risico’s terugloopt, groeit die juist rond digitale technologie. Het aandeel bedrijven dat werknemers raadpleegt over de gevolgen van digitalisering voor gezondheid en veiligheid steeg van 24 procent in 2019 naar 35 procent in 2024 (van de bedrijven die digitale technologie gebruiken). Bij 43 procent van de werkplekken nemen risico-inventarisaties digitale technologie inmiddels mee, en 42 procent van de bedrijven biedt hierover training aan. Als concrete risico’s noemen organisaties vooral een hogere werkintensiteit (34 procent), informatie-overbelasting (32 procent) en het vervagen van de grens tussen werk en privé (27 procent).
Wetgeving blijft belangrijkste drijfveer
Ondanks de verschuivingen blijft naleving van wet- en regelgeving voor Europese werkgevers de belangrijkste reden om aan arbeidsveiligheid te werken, meldt EU-OSHA. De cijfers zijn afkomstig uit ESENER 2024, waarvoor ruim 41.000 vestigingen in 30 Europese landen zijn ondervraagd. De vernieuwde visualisatietool is beschikbaar in 25 talen en maakt het mogelijk trends over de drie edities heen te vergelijken.
Context
De dalende werknemersbetrokkenheid bij psychosociale risico’s is relevant in het licht van internationale richtlijnen op dit terrein. ISO 45003:2021, een internationale norm gericht op het beheersen van psychosociale risico’s binnen een arbeidsveiligheidsmanagementsysteem, gaat uit van betrokkenheid van werknemers en, waar aanwezig, hun vertegenwoordigers. De norm, gepubliceerd in juni 2021, is toepasbaar op organisaties van elke omvang en sector en sluit aan op de bredere ISO 45001-systematiek voor arbeidsveiligheid.
Bron: From worker participation to digitalisation: explore ESENER trends over time, 24/09/2026
Aanvullend onderzocht: Prolonged sitting, psychosocial risks and digitalisation top workplace safety and health concerns, new EU survey reveals, EU-OSHA persbericht; ISO 45003:2021 – Psychological health and safety at work, ISO
