Het Italiaanse nationale instituut voor arbeidsongevallenverzekering INAIL heeft een informatieblad gepubliceerd met een praktische beslisboom om blootstelling aan reprotoxische stoffen op de werkvloer te beoordelen en te beheersen. Reprotoxische stoffen zijn chemische stoffen die de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen kunnen schaden of een zwangerschap negatief kunnen beïnvloeden. Het informatieblad richt zich op reprotoxische stoffen die niet tegelijk kankerverwekkend of mutageen zijn. Het schema is gebaseerd op Italiaanse wetgeving, maar die wetgeving vloeit voort uit EU-regels die in alle lidstaten gelden. Daardoor is het ook voor werkgevers en preventiemedewerkers elders in Europa een bruikbaar voorbeeld bij de chemische risicobeoordeling.
Hoe de beslisboom werkt
Het schema van INAIL maakt allereerst onderscheid tussen twee categorieën reprotoxische stoffen: stoffen waarvoor een drempelwaarde is vastgesteld en stoffen waarvoor dat niet het geval is. Het schema is gebaseerd op artikel 235 van de Italiaanse arbowet D.Lgs. 81/2008, dat de verplichtingen van de werkgever regelt, en op bijlage XLIII van die wet, waarin de stoffen met een vastgestelde drempelwaarde zijn opgenomen. Afhankelijk van die indeling volgt de werkgever een andere route om het risico te beoordelen. De procedure houdt ook rekening met blootstelling aan een enkele stof en sluit niet uit dat reprotoxische stoffen samen met kankerverwekkende of mutagene stoffen in één beoordeling worden meegenomen, waarbij rekening wordt gehouden met de eigenschappen van die stoffen.
Wettelijk kader: van Italië naar de EU
Het informatieblad sluit aan op een bredere ontwikkeling binnen de Europese Unie. Reprotoxische stoffen zijn relatief recent toegevoegd aan het Europese beschermingsregime voor gevaarlijke stoffen op het werk: Richtlijn (EU) 2022/431 breidde de EU-richtlijn over kankerverwekkende en mutagene stoffen op het werk, doorgaans aangeduid als de CMRD (Richtlijn 2004/37/EG), uit met reprotoxische stoffen. Italië verwerkte die uitbreiding via wetsdecreet D.Lgs. 135/2024, dat reprotoxische stoffen toevoegde aan de Italiaanse arbowet. Het gevolg is dat werkgevers deze stoffen voortaan net als kankerverwekkende en mutagene stoffen moeten behandelen: eerst vervangen door minder gevaarlijke alternatieven waar mogelijk, anders blootstelling zo veel mogelijk beperken met technische en organisatorische maatregelen, gevolgd door gezondheidstoezicht op werknemers die nog worden blootgesteld.
Context
Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) wijst in een samenvattend rapport over reprotoxische stoffen op de bredere impact van dit risico. Reprotoxicanten komen onder meer voor in bepaalde bestrijdingsmiddelen en geneesmiddelen en kunnen naast de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen ook leiden tot miskramen en aangeboren afwijkingen. Reproductieve arbeidsrisico’s worden volgens EU-OSHA van oudsher vooral met vrouwen – en met name zwangere werknemers – geassocieerd, terwijl ze zowel mannen als vrouwen treffen. INAIL werkte eerder, via een multidisciplinaire werkgroep van het departement Dimeila, ook al aan een breder handboek over kankerverwekkende stoffen, reprotoxische stoffen en gevaarlijke geneesmiddelen op de werkvloer, met vervanging, technische en organisatorische maatregelen, opleiding en gezondheidstoezicht als preventiemaatregelen. Het nieuwe informatieblad met de beslisboom sluit daarbij aan als een compacter instrument voor de risicobeoordeling op de werkvloer.
Bron: Sostanze tossiche per la riproduzione: diagramma decisionale per la valutazione del rischio (Certifico.com; over het INAIL-informatieblad van 22-23 oktober 2026)
Aanvullend onderzocht: EU-OSHA, Summary: State-of-the-art report on reproductive toxicants, Edotto.com over het INAIL-handboek reprotoxische stoffen (23 mei 2024)
