Een nieuw onderzoeksrapport noemt de aanpak van de Canadese provincie Alberta rond een grote coronauitbraak bij een vleesverwerkingsfabriek in High River, Canada, in 2020 een “catastrofaal falen”. Het rapport “Essential and Expendable”, uitgebracht door het Parkland Institute, concludeert dat zowel de arbeidsveiligheidstoezichthouder als de gezondheidsautoriteit tekortschoten in de bescherming van werknemers. Het onderzoek verscheen ruim zes jaar na de uitbraak; in eerdere officiële evaluaties van de coronapandemie kwam de kwestie niet aan bod.
Wat gebeurde er?
In het voorjaar van 2020 brak op de rundvleesverwerkingslocatie van het Amerikaanse voedselbedrijf Cargill in High River een coronauitbraak uit die geldt als de grootste uitbraak op één industriële locatie in Noord-Amerika. Meer dan 950 werknemers, bijna 45 procent van het personeel, testten positief. Achttien werknemers werden opgenomen in het ziekenhuis, van wie acht op de intensive care. Twee werknemers overleden aan de gevolgen van de besmetting; daarnaast stierven vier naaste contacten van besmette werknemers. De fabriek sloot op 20 april 2020 en ging op 4 mei weer open.
Op 18 april 2020, twee dagen voor de sluiting, verklaarde de hoogste medische functionaris van de provincie tegenover werknemers dat besmetting plaatsvond “in huishoudens en carpools, niet op de productielijn”. Volgens het rapport was daar op dat moment geen epidemiologische analyse door de regionale gezondheidsdienst Alberta Health Services (AHS) aan voorafgegaan. Een inspectie door de arbeidsveiligheidsdienst op 15 april, die er kwam na een verzoek van vakbond UFCW Local 401, was een ‘virtuele inspectie’ van dertig minuten via de telefoon van een leidinggevende van Cargill, zonder een opgeleide arbeidshygiënist en zonder gesprekken met werknemers op de werkvloer. Er werden geen nalevingsopdrachten opgelegd.
Conclusies
De onderzoekers, verbonden aan de University of Regina en Athabasca University, spreken van een “catastrofale tekortkoming in het toezicht”. Zij concluderen dat de arbeidsveiligheidstoezichthouder van Alberta de facto de verantwoordelijkheid overliet aan AHS, hoewel de toenmalige minister van Arbeid die taak nooit formeel had overgedragen. Het rapport wijst er ook op dat inspecteurs bij de heropening op 4 mei zelf N95-maskers en gelaatsschermen droegen, terwijl werknemers alleen chirurgische mondmaskers kregen. Daarnaast bood Cargill een eenmalige aanwezigheidsbonus van 500 Canadese dollar en twee dollar extra uurloon, wat zieke werknemers volgens het rapport aanmoedigde om te blijven werken. AHS was daarvan op de hoogte, maar gaf geen aanwijzing om dat te stoppen. Het personeel bestond grotendeels uit nieuwkomers, tijdelijke buitenlandse werknemers en andere mensen in een kwetsbare positie; de verspreiding werd zonder onderbouwing aan hun thuissituatie toegeschreven.
Aanbevelingen
Het rapport doet 36 aanbevelingen. De belangrijkste is een publiek excuus van de provinciale overheid, AHS en de arbeidsveiligheidsdienst aan de werknemers van Cargill. Verder vragen de onderzoekers om een audit van de interne processen van de arbeidsveiligheidsdienst, inclusief de bezetting van functies voor arbeidshygiënisten; wetswijzigingen die vastleggen dat de arbeidsveiligheidsdienst ook tijdens noodsituaties de leiding houdt; en toepassing van het voorzorgsprincipe bij toekomstige uitbraken. Ook pleiten zij ervoor dat de aanwijzing van “essentiële diensten” via de arbeidsrechtelijke instantie (labour board) verloopt.
Context
Volgens Canadese media heeft de provincie Alberta zes jaar na de uitbraak nog altijd geen publieke verantwoording afgelegd, en ontbrak de uitbraak in de officiële evaluaties van de coronapandemie. De casus staat niet op zichzelf: ook in de Verenigde Staten en delen van Europa leidden coronauitbraken in de vleesverwerkende industrie tot kritiek op toezichthouders, omdat productielijnen moeilijk aan te passen zijn aan afstandsregels en veel werknemers in nauw contact met elkaar werken. De Amerikaanse arbeidsveiligheidstoezichthouder OSHA kreeg destijds eveneens kritiek omdat noodregels voor de sector uitbleven. Vakbonden en arbeidsrechtorganisaties noemen de Cargill-zaak een voorbeeld van hoe moeilijk het is om verantwoordelijkheid vast te stellen wanneer toezicht over meerdere instanties is verdeeld.
Bron: Onderzoeksrapport noemt aanpak coronacrisis bij vleesfabriek ‘catastrofaal falen’, 1 oktober 2026
