België heeft een nieuw koninklijk besluit gepubliceerd dat het KB van 12 augustus 2008 opheft. Dat oude besluit regelde de conformiteitsverklaring en de conformiteitsbeoordelingsinstanties voor machines en vormde de Belgische omzetting van de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Het nieuwe KB implementeert in plaats daarvan de EU-Machineverordening 2023/1230, die de oude richtlijn EU-breed vervangt.
Van richtlijn naar verordening
Het verschil tussen een richtlijn en een verordening is inhoudelijk cruciaal. Een richtlijn, zoals de vroegere Machinerichtlijn 2006/42/EG, moest eerst door elke lidstaat in nationaal recht worden omgezet voordat ze rechtsgeldig was — vandaar het Belgische KB van 2008. Een verordening, zoals de nieuwe Machineverordening 2023/1230, is daarentegen rechtstreeks bindend in elke lidstaat, zonder tussenkomst van nationale omzettingswetgeving. Dat betekent dat de technische eisen voor machines voortaan EU-breed identiek en rechtstreeks toepasselijk zijn. De Belgische aangemelde instanties en bevoegde autoriteiten blijven wel bestaan: zij houden toezicht op de naleving op nationaal niveau, ook onder het nieuwe regime.
Gefaseerde inwerkingtreding
De overgang verloopt in fasen. Op 17 september 2026, de dag na publicatie in het Belgisch Staatsblad, traden de bepalingen in werking die de Belgische instanties en procedures vestigen. Op 20 januari 2027 wordt het KB van 2008 volledig opgeheven. Een dag later, op 21 januari 2027, wordt de EU-Machineverordening 2023/1230 zelf rechtstreeks bindend in de hele Europese Unie. Deze gefaseerde aanpak geeft aangemelde instanties, bevoegde autoriteiten en fabrikanten de tijd om hun procedures aan te passen voordat het volledige verordeningsregime van kracht wordt.
Wat betekent dit voor fabrikanten?
Hoewel het gaat om een Belgisch koninklijk besluit, reikt de impact veel verder dan België alleen. Omdat de onderliggende Machineverordening 2023/1230 rechtstreeks bindend is in alle EU-lidstaten, moeten fabrikanten en importeurs van machines in de hele Europese Unie zich voorbereiden op dezelfde nieuwe eisen, ongeacht in welke lidstaat zij actief zijn. Wie machines op de Belgische markt brengt, doet er goed aan de overgangstermijnen tot januari 2027 nauwgezet te volgen.
Context
De Machineverordening 2023/1230 voegt ten opzichte van de oude Machinerichtlijn 2006/42/EG nieuwe eisen toe voor machines met zelflerende of AI-gestuurde software, en scherpt de cyberbeveiligingseisen aan. Fabrikanten die dergelijke systemen integreren, moeten dus rekening houden met aanvullende risicobeoordelingen op dit vlak. (Aanvullend onderzocht: Samodi — Machineverordening 2023/1230)
Bron: Nieuw KB mbt de conformiteitsverklaring en conformiteitsbeoordelingsinstanties voor machines heft KB uit 2008 op, 21 september 2026
