Het Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA) heeft op 24 september 2026 een nieuwe interactieve datavisualisatietool gelanceerd waarmee gebruikers tien jaar aan resultaten van de Europese enquête onder bedrijven over nieuwe en opkomende risico’s (ESENER) naast elkaar kunnen leggen. De tool vergelijkt de edities van 2014, 2019 en 2024, is beschikbaar in 25 talen en is toegankelijk voor gebruikers op elk expertiseniveau — van beleidsmakers tot arbodeskundigen op de werkvloer.
Wat laat de nieuwe ESENER-tool zien?
ESENER is de grootschalige Europese enquête waarmee EU-OSHA periodiek in kaart brengt hoe bedrijven omgaan met arbeidsrisico’s, van fysieke gevaren tot psychosociale belasting. Door de drie edities in één tool te ontsluiten, kunnen trends over een heel decennium worden gevolgd in plaats van momentopnames per jaar. Volgens EU-OSHA komt daaruit een dubbele beweging naar voren: minder werkplekken rapporteren betrokkenheid van werknemers bij maatregelen tegen psychosociale risico’s, en het aantal bezoeken van arbeidsinspecties is in dezelfde periode afgenomen.
Digitalisering wint terrein, betrokkenheid blijft achter
Tegelijkertijd melden Europese bedrijven volgens de tool juist een toename van gesprekken over de gevolgen van digitalisering voor gezondheid en veiligheid op het werk. EU-OSHA signaleert daarmee een groeiende kloof: de aandacht voor digitaliseringsrisico’s stijgt, terwijl de structurele betrokkenheid van werknemers bij het beheersen van psychosociale risico’s terugloopt. Voor EHS-professionals is dat een relevant signaal, omdat werknemersparticipatie doorgaans wordt gezien als een voorwaarde voor effectief risicomanagement rond werkdruk, ongewenst gedrag en werkstress.
Wat blijft stabiel?
Niet alle indicatoren zijn in beweging. Over de volle tien jaar blijft wettelijke naleving volgens de ESENER-data de belangrijkste drijfveer achter arbeidsveiligheidsbeleid bij Europese bedrijven. Dat wijst erop dat regelgeving nog altijd de primaire prikkel is, eerder dan interne overtuiging of werknemersinitiatief — een patroon dat al in eerdere ESENER-edities zichtbaar was en dat volgens EU-OSHA onveranderd is gebleven.
Context
Eurofound publiceerde in 2024 met de European Working Conditions Survey (EWCS) een onafhankelijke, EU-brede enquête naar werkomstandigheden die dezelfde aanhoudende scheefgroei blootlegt: ondanks algemene verbeteringen in gerapporteerde jobkwaliteit signaleert Eurofound diepe verschillen tussen sectoren, generaties en geslacht in blootstelling aan werkgerelateerde risico’s. Die aanhoudende ongelijkheid onderstreept waarom een dalende werknemersbetrokkenheid bij psychosociale risicobeheersing, zoals de ESENER-tool laat zien, vooral voor kwetsbare groepen zwaarder kan doorwerken.
Bron: Worker participation and digitalisation: explore ESENER trends over time, 24 september 2026
